Toen ik laatst op een verjaardagskaartje ‘gefeliciteerd’ schreef, dacht ik ineens: wat schrijf ik nou eigenlijk. Het is zo standaard om te zeggen of op te schrijven wanneer iemand iets te vieren heeft. Maar het ziet eruit als een voltooid deelwoord, dus kan dat woord eigenlijk wel losstaand gebruikt worden?
‘Gefeliciteerd’ is het voltooid deelwoord van ‘feliciteren’. Dus: ‘hij feliciteert’, ‘hij feliciteerde’ en ‘hij heeft gefeliciteerd’. Maar we zeggen niet ‘ik heb je gefeliciteerd’ of ‘je bent gefeliciteerd’. We zeggen gewoon heel kortaf alleen het woord ‘gefeliciteerd’. Al zeggen we er in sommige gevallen nog wel achteraan waarmee we iemand feliciteren.
Iemand kan bijvoorbeeld tegen je zeggen ‘gefeliciteerd met je promotie’ of ‘gefeliciteerd met je verjaardag’. Alsof diegene wil bewijzen dat ie echt alle goede informatie heeft. Terwijl je er toch vanuit kunt gaan dat als iemand weet dát ie je moet feliciteren, dat ie ook wel weet waarom. Tenzij er meerdere redenen zijn om iemand te feliciteren natuurlijk. Dan kun je wel even duidelijk maken om welke reden(en) jij iemand precies feliciteert. ‘Gefeliciteerd met je zwangerschap en met de verjaardag van je goudvis.’ Daarnaast zetten we soms ook nog ‘van harte’ voor een felicitatie. Om te laten zien dat we het echt menen. Of omdat ‘gefeliciteerd’ anders zo kortaf lijkt.
Een zelfde soort woord is ‘gecondoleerd’. Dat is het voltooid deelwoord van ‘condoleren’. Dus: ‘zij condoleert’, ’zij condoleerde’ en ‘zij heeft gecondoleerd’. We zeggen alleen niet ‘ik heb je gecondoleerd’ of ‘je bent gecondoleerd’. En anders dan bij ‘gefeliciteerd’ zeggen we ook niet ‘van harte gecondoleerd’. Op de website van Onze Taal staat dat hier objectief gezien niets mis mee is, maar ik zou me er zelf niet snel aan wagen.
Een derde voorbeeld van een voltooid deelwoord dat we zonder problemen losstaand gebruiken is ‘bedankt’. Hierbij hebben we natuurlijk ook de variant waarbij we er iets achter plaatsen ‘bedankt voor de bloemen’. En ook hier kunnen we laten weten dat we het menen door ‘hartelijk bedankt’ te zeggen. Het verschil met de voorgaande twee voltooid deelwoorden is dat er hier wel een andere vorm bestaat, waarin het woord echt als voltooid deelwoord gebruikt wordt. Namelijk ‘je wordt bedankt’. Maar dit heeft dan weer een andere betekenis.
*In de online Van Dale staat er bij de woorden gefeliciteerd en gecondoleerd wel bij dat het naast voltooid deelwoorden ook tussenwerpels zijn. Dus we gebruiken ze heus niet verkeerd, maar voor dit verhaaltje was het leuker om de focus te leggen op het woord als voltooid deelwoord.
waltaal 