Een collega(atje) wees mij er laatst op dat de verleden tijd van ‘waaien’ oorspronkelijk de sterke vervoeging ‘woei’ is. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dat niet wist. Maar het zette me wel aan het denken over waarom we die vorm -naar mijn mening- minder gebruiken dan de zwakke vervoeging ‘waaide’. Mijn vermoeden is dat dat komt omdat het niet bepaald in het rijtje past met de werkwoorden die lijken op waaien.
In het Nederlands hebben we nogal een aantal sterke werkwoorden. Dit zijn werkwoorden waarbij in de verleden tijd de klinker verandert. Bijvoorbeeld:
Lopen – liep – gelopen
Denken – dacht – gedacht
Helpen – hielp – geholpen
We kennen er ruim vijftienhonderd in de Nederlandse taal. Ook weer een mooi voorbeeld van waarom het zo moeilijk is om onze taal te leren of aan anderen uit te leggen. Het meest ingewikkelde is nog dat er niet altijd een patroon in lijkt te zitten. Dat komt wel naar voren als we kijken naar het werkwoorden ‘waaien’.
Oorspronkelijk is de vervoeging van dit werkwoord dus ‘waaien – woei – gewaaid’. Maar de zwakke vervoeging ‘waaien – waaide – gewaaid’ wordt naar mijn idee veel vaker gebruikt. Ik denk dat dit komt doordat woorden die er hetzelfde uitzien ook op deze manier vervoegd worden. Denk aan:
Naaien – naaide – genaaid
Zaaien – zaaide – gezaaid
Aaien – aaide – geaaid
Ik zou het persoonlijk heel leuk vinden als we voor deze werkwoorden ook een sterke vervoeging zouden gebruiken. Dan zouden we zinnen krijgen als:
‘De boer zoei het gras.’
‘Mama noei een jurkje.’
‘Ik oei de kat.’
Nog leuker vind ik het om woorden te bedenken die er dan ineens uitzien alsof ze vervoegd zijn. Zo lijkt het woord ‘doei’ dan ineens een vervoeging van ‘daaien’. Daar kunnen we best een werkwoord van maken dat iets als ‘afscheid nemen’ betekent. En misschien is het woord ‘foei’ dan wel een voervoeging van ‘faaien’. Dat lijkt me dan een prachtig werkwoord voor een het fenomeen ‘afkeuren’.
Ze kunnen de Nederlandse taal nog zo ingewikkeld maken. Ik heb het allemaal nog aardig in het snotje 🙂 En nu ik dat zo typ; het lijkt me hoog tijd om binnenkort eens aandacht te besteden aan een paar van de prachtige spreekwoorden en gezegden die onze taal kent.
waltaal 