Onze dochter praat inmiddels nog net niet als een volwassene. Maar het leek me toch leuk om nog met terugwerkende kracht iets te schrijven over een van haar taalontwikkelingen. Het gaat over voorzetsels. Oftewel: voor, op, uit, in, achter. Met name die laatste twee waren bij onze dochter lange tijd favoriet.
‘Achter’ gebruikte ze zowel wanneer ze ‘achter’ als ‘voor’ of ‘naast’ bedoelde. Ze kon bijvoorbeeld zeggen dat ze in de auto achter mij zat. Maar ze kon net zo goed zeggen dat ik achter haar zat, terwijl ik dan toch echt voorin zat. Of wanneer ze de trap op liep, zei ze: ‘ik ga eerst, ik ga achter jou’. Maar het duurde niet heel lang voor ze in de gaten had wat het verschil was, dus al vrij snel had zie die voorzetsels onder de knie.
Het woord ‘in’ was iets hardnekkiger. Een hele tijd zei ze dingen als ‘ik ga in opa en oma’, ‘papa is in werk’ of ‘ik ben in de opvang weest’. Die eerste twee voorbeelden zijn echt niet goed, maar bij de laatste is het twijfelachtig. De opvang is ten slotte een gebouw, dus het is niet gek om te zeggen dat je daar ín bent geweest.
En wat ook lastig uit te leggen is, is dat bij ‘binnen’ en ‘buiten’ geen voorzetsels nodig zijn omdat dat van zichzelf al voorzetsels zijn. Ze zei vaak dat we ‘in buiten’ waren of dat iemand ‘in binnen’ was. Het is best ingewikkeld om dan te zeggen dat ‘in binnen’ niet goed is, terwijl het wel ‘in huis’ of ‘in de keuken’ is. Wanneer ben je eigenlijk ‘in’ iets? Als iets dicht kan? Een kamer of kast of auto? Maar je kunt ook zeggen dat je in bed ligt. Gaat het er dan om dat je omringd wordt door de dekens? En hoe zit het met een openluchtzwembad?
Die laatste van het zwembad vind ik ook interessant. Vaak zeggen we dat we ‘naar’ iets zijn geweest. Maar als ik daar langer over nadenk vind ik dat ook niet heel logisch. Als je bijvoorbeeld zegt dat je naar het zwembad bent geweest, is het duidelijk dat je daar naartoe bent gefietst of gereden. Maar als het goed is ben je er ook naar binnen geweest om te zwemmen. Dus zou het net zo goed kloppen om te zeggen dat je ‘in het zwembad’ bent geweest. Maar het is niet gebruikelijk om dat zo te zeggen. Ook als je zegt dat je ‘naar opa en oma’ bent geweest. Dan zou het in theorie volgens mij ook kunnen dat ze niet thuis waren en dat je weer terug bent gereden. Dus ik vind het wel origineel van onze meid dat ze zei ‘ik ben in opa en oma geweest’.
waltaal 